Köşe’deki Ekonomi

20.09.2023

Milat Gazetesi

997 senesinde Avrupa derin bir karanlık içerisinde debelenirken Orta Asya’da iki genç adamın mektuplaşması başlamıştı. Biri 25 diğeri ise sadece 17 yaşındaydılar.

Başka gezenlerin varlığı ihtimali, gök cisimlerinin kütlesi, evrenin hareketliliği, gök cisimlerinin hareketlerinin daireselliği gibi konularda yazılan mektuplar dünya bilim tarihinin en nadide kalıntıları olarak karşımızda duruyor.

Mezopotamya’dan Mısır’a, orandan Yunan dünyasına ve Roma’ya taşınan bilimin ışıktan bayrağını ele geçiren İslam Dünyası’nın yetiştirdiği bu iki adamdan genç olanı İbn-i Sina olup diğeri ise Biruni’ dir.

Bu büyük insanların yetişmesindeki en önemli etken ise dönemin önde gelen bey ve sultanlarının kurdukları kütüphaneler yani o dönem için üniversiteler ile bilim imsanlarına sağladıları maddi desteklerdir.

İbn-i Sina henüz 16 yaşında hasta bakabilecek şekilde yetiştirilmiş ve Samani hükümdarını tedavi ettikten sonra kütüphanesinde çalışma hakkı kazanarak sadece bir yılda, alanı olmamasına rağmen gökbilimcilikte Biruni’yle mektuplaşacak seviyeye ulaşmıştır.

Bu iki zatın dışında onlarca Orta Asyalı alimin çalışmaları daha sonra Kopernik, Galile ve o yüzyılların diğer Batılı bilim adamlarına ait olduğu zannedilen görüşlerin ve buluşların ortaya çıkmasında büyük katkılar sağladılar.

Hasılı bu topraklar yöneticilerinin bilim insanlarına sahip çıkamlarıyla dünyayı değiştirecek bilimsel devrimlerin temellerini hazırladılar.

Peki ya şimdi?

Kaç üniversitemiz var? Tam 206 tane.

Kaçının şaşırtıcı bilimsel faaliyetlerinden haberdarız?

Kaçının önde gelen hocalarını ve çalışmalarını biliyoruz?

Kaçı dünyada kabul görmüş bilim adamı olarak anılıyor?

Bırakın dünyada kabul görmüş bilim adamı olmayı kaçının makalesinden, tezinden, çalışmasından dünyanın diğer ülkelerindeki akademisyenlerce alıntı yapılmış?

Yüzlerce yıl sonra İbn-i Sinaları Birunileri anıyorken emekliliğinden sonra 20 sene anlmış kaç hocamız var?

Bu soruların cevapları yüzümüzü düşürüyorsa yüksek öğretim sistemi baştan sonra hatalı demektir. Ve bu hata en fazla ülkenin ekonomisine zarar vermektedir.

Bilim olmadan refah ve güç olmaz. Bilimin olmadığı yerde fakirlik ve ayrılık olur. Israrla üniversitelerimizin halini görmemek için başımızı çeviriyoruz.

Teknolojinin dünyayı oradan oraya savurduğu bir dönemde çağdışı, yetersiz ve amaçsız bir sistemin artı değer üretmesi mümkün değil.

Bu gidiş iyi bir gidiş değil… Bize yakışmıyor. 12 Eylül’den kalma bu sistemin acilen değişmesi, bilim üretilmesi ve dolayısıyla dünya ile yarışılacak, hatta dünyaya yön verecek çıktıların sağlanması, tüm bunlar için de acil bir programla çağa uygun bir planlama yapılması, üniversitelerin bilim fabrikalarına dönüştürülmesi lazım.

23.08.2023

Milat Gazetesi

Dört büyük mezhep imamının tamamının işkenceye maruz kalması ve içlerinden zehirlenerek işkenceyle ya da dövülerek öldürülenlerin olması bir tesadüf mü? Hiç sanmıyorum.

Aksine o dönemde yüzlerce fıkıh aliminin öğretilerinden sadece bu dördünün yolunun yani mezhebinin günümüze ulaşmasında bahsi geçen işkencelere rağmen duruşlarını bozmamalarının ve bu yolda gerektiğinde canlarını feda etmelerinin çok büyük payı var.

Meseleye bu gözle bakıldığından siyasi ya da içtimai baskılar karşısında yollarından dönenlerin, sinenlerin hatta doğrudan korkutanların uşağı haline gelenlerin tarihsel süreçte nasıl unutulup gittiklerini, aksine yolundan dönmeyenlerin ise canlarından dahi olsalar günü geldiğinde nasıl birer kahraman olarak anıldıklarını görüyoruz.

Yaşadıkları dönemde kimisi ısrarla eskiyi muhafaza etmek için mücadele ederken kimisi zamanın ve şartların ruhunu yakalama hususunda gayrette bulunmuş; kimisi ise hayatı boyunca bulunduğu coğrafyadaki şartlara göre hükümlerini farklılaştırmış ve bu metodolojinin doğruluğunu ispata gayret etmiş.

İşin garibi ise hepsi birbirinden az ya da çok farklı öğretiler dizayn etse de sonuç itibariyle tamamı aynı haset odaklarının zulmüne uğramış, düzene tehdit olarak görülmüş ve insafsızca işkencelere maruz kalmış.

O günlerde bu kutlu insanlar eğer bu mücadeleyi vermeselerdi şimdi fıkhen nasıl bir yol üzere olurduk bilmiyorum. Aslında bu konu üzerine düşünmek dahi istemiyorum. Allah her birinden ayrı ayrı razı olsun.

Peki bu kutlu insanların varisleri neler yapıyor? Onların ortaya koydukları eserlerden ileri geçip onların şahsiyet ve direnişlerine bakarak ortaya “yeni” bir şeyler koymak, yeni bir söz söylemek için hangi alanlarda çalışıyorlar?

Nerede çağı aşacak sözler söyleyen alimlerimiz?

Bu kutlu insanların 12 asırı aşan devasa bir tarih tünelinde yetişen ilim çınarlarının gölgesinde yetişen, yeni sözler söyleyecek alt nesilleri nerede?

Nerede sömürü tarlasına dönen dünyamıza Kur’an-ı Kerim’den ve Efendimiz’in (sav) sünnetinden zamanın dertlerine çare oluşturacak yeni hükümler çıkaracak korkusuz kahramanlar?

Nerede üzerimizden bu rehaveti atıp rahatımızı kaçırmak pahasına hakikatleri ortaya çıkaracak cesur şahsiyetler?

Yoklar…

Her şeyi aynı şekilde yapıp yeni sonuçlar çıkmasını beklemek…

Bu kutlu insanlar gibi cesur, ilime aşık, Rabbinin rızası için her zorluğa razı, hakikat için canını vermeye hazır insanlar bir adım öne çıkmadan o beklenilen sonuçlar asla çıkmayacak…

16.08.2023

Milat Gazetesi

Geçen haftaki yazımın başkahramanı Ebu Hanife olunca kendisine karşı muhabbet taşıyan dostlarımızla bütün hafta boyunca hayat hikayesine ve düşünce/öğreti sistemine ilişkin tartışmalarımız devam etti.

Gerçekten tarifsiz zekası, sonsuz cesareti, müthiş sabrı ve olağanüstü disiplini ile benzersiz bir şahsiyet tablosu asırlara ışık tutmaya devam ediyor İmam-ı Azam.

İslam’ın diğer milletler arasında yaygınlaşması ile ortaya çıkan toplumsal ve öğretisel problemlerin/ihtiyaçların yanında; Arap olamayan Müslümanlara köle gözüyle bakan, onlardan kafirlerden alınan vergileri tahsil etmeye devam eden, Ali Evladı’na karşı bitmek bilmez zulümler eden, cehennemin alevlerini harlayan berbat bir yönetimin, Emevi despotluğunun ortaya çıkardığı problemlerin bir araya gelip tam bir bunalım ve kaos dönemi oluşturduğu zaman aralığında, eğitimle, ortak akılla, sabırla, tüm aşağılama ve tekfir faaliyetlerine rağmen dirayetle çalışarak ve bu uğurda şehit olarak adını İslam tarihine bir efsane olarak yazdırmış Büyük İmamımıza, o gün ne kadar ihtiyaç varsa bugün belki daha fazla ihtiyaç var.

Zamanı anlamada geri kalan, günün şartlarına uyum sağlayamayan, sadece olmuş olanı öteleyen ya da ona kılıf arayanların fıkhında İslam dünyası her geçen gün daha da zayıflıyor, siyasi, iktisadi ve içtimai hayatın her türlü fakültesinde başkalarının mengenelerinde sıkışıp, inim inim zihinleri kurtaracak bir düşünce kahramanı için inlemeye devam ediyor.

Ebu Hanife yaşadığı dönem için bir düşünce kahramanıydı. Her meseleyi çözmede aklın kullanmasında öncülük eden, tartışmayı şiar edinmiş, şura ile karar veren, lafızdan manayı ve manadan maksadı arayıp metodunu her meselede sebep-sonuç ilişkisine bağlayan, Efendimiz’den (sav) başkasına tüm saygısı ile beraber başka makam verilmesini O’na saygısızlık gören ve sahabe efendilerimizden sonrakiler için her kim olursa olsun hükümleriyle ters düşerse “o da insan, ben de insanım” diyerek fıkıh meselesinde makamın değil çağı ve ihtiyaçları doğru okuyanın tercih edilmesini yeğleyen, tüm bunlardan ötürü de tekfir edilen ve nihayetinde ilmini siyasete paspas etmedi diye şehit edilen bir düşünce ve aksiyon adamıydı….

Bugün İslam dünyasının böyle bir düşünce kahramanına en çok ekonomi alanında ihtiyaç var.

Artık 8. ve 9. yüzyıldan kalma icma ve kıyaslar üzerinden para, ticaret, büyüme, enflasyon vs. gibi konulara yeni kıyaslar yaparak fetva vermek her geçen gün daha da zorlaşıyor. Çünkü fetvayı verenlerin hiçbiri ne yazık ki zerre ekonomiden anlamıyor.

Çok acil aynı anda hem ekonomiye, finansa ve maliyeye hem de ciddi şekilde fıkıha hakim hocalara ve onların oluşturacakları Ebu Hanife’ninkine benzer fetva meclislerine ihtiyaç var.

Bu meclis tarafından her şey en baştan ele alınmalı ve İmam-ı Azam’ın en önemli metodu olan, fıkıhta özel gerekçelerle açık kıyastan, genel ve yerleşik kuraldan ayrılıp olayın özelliğine uygun çözüm bulma metodu anlamına gelen İstihsan metodunu kullanmak suretiyle kördüğüm haline gelmiş, ilerlememizi engelleyen meseleler ivedi çözülmeli…

Rabbim İslam dünyasının önünü açacak o meclisleri görmeyi, onlara bu büyük vazifelerinde yardımcı/duacı olmayı nasip eylesin…

09.08.2023

Milat Gazetesi

Çağları aşan bir şahsiyet İmam Ebu Hanife. Yüzlerce fıkhi mezhep içinden günümüze ulaşan dört kuvvetli damarın en güçlüsünün kurucusu, zalim, sapkın, katil Emevilere karşı direnişin temsilcisi, ticarette ahlakın zirvesi, ilimdeyse İslam eğitim tarihi açısından metodun parlak tacı bir kahraman. 

Yolundan zerre dönmediği için alçakça işkencelerle, zalimlere karşı desteklediği, yönetimi ele alınca daha şedit zalimlere dönüşen cehennem odunlarınca şehit edilen zirve bir kahraman. 

Sadece yönetimden değil, devrinde ve kendisinden sonra yaşayan bugün adını bir çok islami ilimde zirveye yazdırmış kahramanlardan da çok çekti. Ne kafirliği kaldı, ne zındıklığı, münafıklığı, günahkarlığı… 

Fakat asırlar birbirini kovaladıkça ardında bıraktığı, 36 kişilik müctehid şurası ile Aristo okulu tarzında çalışıp, herkesin ortak katkısı ile ortaya çıkarılan 83 bin fetvası onun nasıl büyük bir alim olduğunu ispatladı ve güneşin balçıkla sıvanmayacağını bir kez daha ortaya tüm İslam alemini aydınlatmak suretiyle gösterdi. 

Diğer büyük mezhep imamlarından farklı olarak sadece olmuş olaylar için değil, gelecekte vuku bulması ihtimali olan olaylar için de inanılmaz bir tempoyla çalıştı. İlim halkasındaki öğrencilerine de her meselenin hallinde sonuna kadar fikirlerini paylaşacakları bir sistem kurarak fetvaların ortaya çıkmasını sağladı. Öyle ki mezhep daha sonra Şura Mezhebi olarak da anıldı. 

O gün İslam alimlerince kıyasıya eleştirildiği metodları bugün adeta İslam fıkhının olmazsa olmazları haline geldi. Hasılı fıkıh ilminin babası oldu ve İmam-ı Azam olarak anıldı. 

Bu müthiş insanın hayatını kaçımız araştırdı bilmiyorum. Geçen haftalardaki bir yazımda ifade ettiğim üzere Yüce Kitabımız’ı bile ancak %5’imiz mealen okumuşuz. Ebu Hanife deyince aklımıza fıkıh, ondan da muhtemelen abdest, namaz, oruç gibi ibadetlere ilişkin her sene Ramazan ayında yapılan programları şenlendiren en basit sorular ve cevapları geliyordur. 

Halbuki İmam-ı Azam siyasetten, kelam ilmine, ticaretten, eğitim sistemine kadar bir çok alanda İslam dünyasına muazzam dersler veren bir büyük insandı. 

Özellikle de iktisadi faaliyetleri düzenleyen ticari meselelerde çok önde bir zihne sahipti. Onun tedrisatından geçen ve ilminin meyvesi olan büyük hanefi imamlarının eserlerinden İmam-ı Azam’ın bu alandaki hakimiyetini görmek mümkün. 

Fakat nedense o yüzyıllardan bu yana her meselin halli için bu eserlerin şerhinin şerhinin şerhi ile karşılaşıp duruyoruz. Yeni bir şeyler üreten, yeni bir söz söyleyen olmadığı gibi kimse imam gibi dönemin üstünlerinden bir şura da kuramıyor. 

Hüküm verme konusunda gerek İslam dünyasının o günkü ve sonra gelecek nesillerinin büyük isimlerinin her türlü ağır ithamlarına, gerekse Emevi ve Abbasilerin zulümlerine rağmen İslam’ın yolunu aydınlatma hususunda, araştırılırsa görüleceği üzere son derece devrimci ve cesur olan bir imamın takipçileri olan bizlerse bırakın Şura kurmayı, Tv’lerde izlediğimiz üzere bir masada 1 saat kavga etmeden oturmayı başaramıyoruz bile… Nerede kaldı 83 bin fetva verecek kadar kardeşlik hukuku ile yıllarca birlikte çalışmak… 

Hasılı biz hanefiler pek de mezhebimizin imamına benzemiyoruz gibi geliyor bana… 

Benzeseydik tüm dünyayı avucunun içine alan ekonomi ve dolayısıyla para-finans konusunda hüküm çıkarma, çağı anlama ve çağın ötesinde bir anlayışla hem mücadele etme hem de İslam dünyasına örnek olma husunda çok yol almıştık. 

Bu işi oturup düşünmeli, ekonomiden siyasete, edebiyattan sanata kadar her alanda Şura ile karar alabilen, çağı anlayan, okuyan ve hakikatlerin üzerine giden müctehidler yetiştirmeli ve onlarla şerhin şerhinin şerhine hapsolmuş zihinler yerine tüm kaynaklardan faydalanıp bize yeni bir gökkubbe inşaa edecek devinimler oluşturmalıyız. 

Hasılı bizim İmam-ı Azam’ı gerçek manasıyla tanıyıp onun yolunda onun gibi yürüyecek bir nesle, moda tabirle de Neo-Hanefiler’ e ihtiyacımıza var!

02.08.2023

Milat Gazetesi

Muhakkak ki yaşayan her varlığın maddi ihtiyaçları bulunmaktadır. Bunları inkâr edip ruhani bir hayat yaşamak da insanoğlunun doğasına kesin bir şekilde aykırıdır. Problem, ihtiyaçların sınıflandırılması ve tanımlanması esnasında ortaya çıkmaktadır. Neyin ihtiyaç, neyin nefsin gereksiz arzusu olduğu iyi tahlil edilmelidir. Bir insan, özellikle de bir Müslüman bu ayrımı yapabilecek ahlaki olgunluğa sahip olmalıdır.

İkinci bir evi almak için müşterisini kandıran, servetini çoğaltmak için vergi kaçıran, aşırı kazanç hırsıyla insanların zorunlu ihtiyacı hâlindeki malları ederinin çok üstünde satan, devletin malını, parasını türlü hilelerle iç eden, çalışanının hakkını vermeyen, geciktiren, tartıda ölçüde hile yapan, yalanla ticaret yapan, aldatmayı beceri sanan insanların oluşturduğu bir topluma dünyanın en güzel ekonomik sistemini dahi tatbik etmeye çalışsanız netice her zaman felaket olacaktır. Çünkü ekonomik sistemlerin başarıya ulaşmasındaki en önemli etken ne hesaplar ne tasarruf ne dengeli harcamadır. Bunlar sadece detaylardır. Ana etken; hiç şüphesiz ahlaktır, ahlaklı insanların varlığıdır.

Parayla ilişkisini İslam’ın öğüt ve emirleri çerçevesinde devam ettiren, İslam’ın evrensel değerleri çerçevesinde yetişmiş ahlaklı insanların var olduğu bir toplumda adaletli bir sistemin kurulması son derece kolay olacaktır. Bunun en güzel örneği Efendimiz’in (s.a.v.) zamanında yaşanmıştır. O dönemde servetlerin nasıl kullanıldığını, yemeye ekmek bile bulamayan, fakirlik içindeki bir topluluğun kalkınma adına ne türlü fedakârlıklar yaptığını İslam tarihi bizlere eşsiz örneklerle aktarmaktadır. Gerektiğinde zenginin tüm malını paylaştığını, gerektiğinde fakirin evini paylaştığını, gerektiğinde inançları uğruna karınlarına taş bağlayarak açlığı hep beraber göğüslediklerini öğrendiğimiz bu tarihi kayıtlar; böylesine kenetlenmiş bir topluluğun çok değil 50 sene kadar sonra nasıl muazzam bir zenginliğe hükmettiklerini, adaletle hükmetmeye devam ettikleri sürece söz konusu zenginliğe sahip olduklarını fakat bunlarla beraber adaleti terk ettiklerinde ve ahlaki yozlaşmaya maruz kaldıklarında yani kısacası yoldan çıktıklarında gerek siyasi gerekse iktisadi olarak nasıl tepetaklak olduklarını göstermektedir.

İnsan, ana akım iktisadın kabul ettiği gibi sınırsız ihtiyaçlarına karşı sınırlı kaynakları ele geçirmeye çalışan basit bir varlıktan çok fazlasıdır. İnsanoğlunun sınırsız olan ihtiyaçları değil ihtiraslarımız. 

Bizim inancımızda insan, Allah’ın yeryüzündeki halifesidir. Vazifelidir. Maddiyata, sadece bu dünyadaki görevini yerine getirirken faydalanılacak, amacına ulaşma adına kullanılacak kaynaklar olarak bakar. İhtiraslarının peşinde sürüklenmez. İhtiyacı kadar olanı helalinden elde etmek için çalışır. Paylaşmayı, bölüşmeyi, yardımlaşmayı emir telakki eder. Bunu da Rabb’inin kendine lütfettiğiyle kendisini sınav etmesi olarak değerlendirir. Bölüşürken, ticaret yaparken, kazanırken, kaybederken her şeyin bir sınav çerçevesinde gerçekleştiğini, dünya malının bir imtihan meselesi olduğunu, kendisinin emanetçi olduğunu, her şeyin gelip geçici olduğunu bilir. İşte böyle bir bilinçle hayatını devam ettiren insanların var olduğu toplumdaki ekonomik ilişkiler; günümüzün insanların arasındaki acımasız mücadeleden ve umursamazlıklardan uzak, insanların birbirlerine düşmanlaşmadığı, fakirin zenginle, işçinin işverenle, devletin vatandaşıyla omuz omuza olduğu bir seyir takip eder.

Tüm insanların sorumluluğunu üstünde hisseden böylesi bir insan topluluğunun ortaya koyacağı ilahi ve dolayısıyla evrensel değerlere dayanan ekonomik sistemin; dünyanın şu anki acımasız, zengini daha da zengin eden, fakiri ezen, güçsüzü köleleştiren lanetli ekonomik sistemine atacağı tokadı hayal etmek bile ortaya çıkacak sonuçlar açısından tüm insanlığı heyecanlandırmaya yeterlidir.

Afrikalı bir çocuğun bir Türk genci gibi giyinebildiği, sağlık ve eğitim hizmeti alabildiği, en fakir Vietnamlının haysiyetli ve insani değerlere uygun bir işte çalışarak ailesinin ihtiyaçlarını giderebildiği, hangi ülkede olursa olsun tüm insanlığın barınma, yeme, içme, sağlık, eğitim vs. ihtiyaçlarını karşılayabildiği, kimsenin esir edilmediği, kimsenin köleleştirilmediği, kimsenin istismar edilmediği bir ekonomik sistem…

Elbette bu hayalin yerine getirilmemesi için çok ciddi derecede baskılar kurulacak, zulümler yapılacaktır. Dünyanın yarı servetini elinde tutan küçük bir azınlığın buna müsaade etmemek üzere tüm dünyayı karıştıracağı da kesindir. Fakat tüm bunların mikro manada benzerleri Kureyş’te de yaşanmıştır. Şartlar çok benzemektedir. Onlar da her türlü eziyeti etmiş, ekonomik ve siyasal yaptırımı uygulamış, her zulmü denemiş ve neticesinde Allah’ın yardımıyla perişan olup gitmişlerdir. Aynı samimiyetin yakalanması ve aynı yolun günümüze bakan yönleriyle yürünmesi hâlinde Allah’ın yardımıyla aynı sonuca yeniden ulaşılması mümkündür.

Dünyayı cehenneme çeviren, arzularının peşinde hayvanlaşan nesiller ve onları bu hâlde tutmaya çalışan, daha da acımasızlaştırmaya, maddeye kul etmeye çalışan sistemin şeytanlaşmış sahipleri karşısında, varlığının sebebinin bilincinde, evrensel insani değerleri benimsemiş, sömürüye “Dur!” demeyi kendine vazife edinmiş Müslümanların mücadele etmesi Rabb’imizin bizlere kesin emri, bu yolda samimiyetle yürüyenlerin de zafer kazanacak olması ise en güzel vaadidir.

26.07.2023

Milat Gazetesi

Cental Bank Digital Currency olarak adlandırılan ve CBDS kısaltmasıyla son iki yıldır sıkça karşımıza çıkan Merkez Bankası Dijital Parası kavramı, müthiş bir hızla devrimsel dönüşümler yaşayan dünyamızın önümüzdeki birkaç yıllık yolculuğunda ekonomik gelişmeler açısından en önemli aktörlerden biri olarak sahneye çıkmaya hazırlanıyor.

Dünya genelinde merkez bankaları tarafından oluşturulan, oluşturulduğu ülkenin yasal para birimini dijital olarak temsil eden (çoğu zaman) dağıtık defter teknolojisi tabanlı olarak oluşturduğu varlıklara Merkez Bankası Dijital Parası diyoruz. Yani bir ülkenin kendi nakdî/kaydi parası yerine koyduğu dijital paralar…

Bankalarda bulunan ve hiç elle tutmadan, gözle görmeden oradan oraya transfer ettiğimiz paralardan farkı ise o paraların bankalar tarafından üretilen kaydi paralar olmasına rağmen bu yazıya konu dijital paraların, doğrudan merkez bankalarınca üretilmesi nedeniyle; transferinden kaydına, muhafazasından takibine, dondurulmasından yok edilmesine kadar tamamen her şeyin merkez bankalarının gözetimi ve yetkisinde olmasında saklı.

Özetle, işlev açısından dijital olmalarından başka bugün kullandığımız nakit/kaydi paralardan pek farklı olmayan, fakat çok daha güçlü bir şekilde merkez bankalarının ve dolayısıyla üst otoritelerin müdahalesine açık olan bir para sistemi ile her şeyin kayıt altına alındığı bir sisteme doğru gidiyoruz.

Yani ekonominin tüm kuralları değişmek üzere. Gayriresmi ticaretlerin, ortaklıkların, vergi kaçırmanın ve belki hatta terörün bile sonunu getirecek, piyasaların tam kapasite ile çalışacağı, eksik istihdam teorilerinin tamamının çöpe atılacağı, tam kontrollü bir iktisadi sistemin dünyaya hükmedeceği bir sistemle karşı karşıyayız.

Bu felsefeden, siyasete, ekonomiden, sanata insanlık tarafından her şeyin baştan ele alınarak tanımlanacağı bir dünya demek. Tam Kontrollü Ekonomi Sistemi kendi başına homoeconomicus olup en rasyonel kararları vermeyi başaramayan insanoğlunun tercihlerinin kısıtlanması ve son dönemde sıkça anılmaya başlandığı üzere piyasayı koşulsuz kontrol edenlerce tanımlanacak bir evrensel gelirle karar alma süreçlerinden ve insani tercihlerinden uzaklaştırılması manasına gelmekte.

Yakın zamanda WEF’te ağzından çıkan “küresel sosyalizme ilk defa bu kadar yakınız” sözüyle işaret fişeğini ateşleyen, dünyanın en büyük finans kuruluşlarının sahibi ve bu sayede yeni para düzeninin de mimarlarından olan bir ailenin ferdi pozisyonundaki Nathaniel Rothschild aslında durumu çok net özetlemişti.

İnsanlık hızla yalancı bir cennete sürükleniyor. Bu coğrafyanın insan kaynağından başka bu gidişe “dur” diyecek kimse yok. Aklımızı başımıza almalı ve bin yıllık vazifemiz gereğince davranmalıyız. Aksi halde varlığımızın en temel taşları olan ruhlarımızı hapsedecekler.

Red Tv için gerçekleştirdiğimiz keyifli yayının linki:

Küresel rezerv para birimi doların geleceği ve dünyaya etkileri hakkındadır…

19.07.2023

Milat Gazetesi

Son yazımı Beytülhikme’nin önemini ve bugün de benzer bir ruhla yola çıkmanın gerekliliğini arz ederek tamamlamış; bilim için din, mezhep, dil, ırk ayırmadan dünyanın en iyilerini bir araya getirmenin ve onlarla geleceğin en iyilerini yetiştirmenin gerekliliğini ifade etmiştim.

O gün için Beytülhikme’nin en büyük hedefi var olan ilimleri bir yerde toplayıp, tasnif edip bunlardan yeni bilgiler oluşturmaktı. Bu gerçekten ilgili dönem için çok farklı bir yöntemdi. Çünkü ortaçağda tümdengelimci bir matematik felsefesi hakimdi ve Fransis Bacon ile gelen Bilimsel Devrim’e yani tümevarımcı fizik felsefesinin düşünceye hakim olduğu döneme kadar bilim tamamen bu hakim felsefe ile yapılmaya çalışılıyor ve kısır tartışmalardan ötürü asırlardır bir adım yol alamıyordu.

En nihayetinde açıklanamayan sezgilere dayanan bu yöntem Bacon ile 17.yüzyılın başında son bulmadan önce, çıkış kapısına asırlar önce bir kez de Beytülhikme’nin faaliyet ve birikiminden etkilen İslam coğrafyasının farklı din ve dilden alimlerince getirilmişti. Yani basit dille tümden gelimci matematik felsefe az kalsın İslam alimlerince tek yöntem olarak kabul edilme hüviyetini kaybedecek ve elde edilen bilgi birikimi ile deney – gözleme dayalı, tümevarımcı bir anlayış bambaşka bir formla insanlığın hayatına girecekti. Nihayetinde de farklı bir versiyonuyla Bilimsel Devrim İslam coğrafyasında gerçekleşecekti ki ilerleyen yazılarda ele alacağımız bazı meselelerden ötürü bu iş başarılamadı.

Başarılabilseydi öyle bir devrim olacaktı ki, ortaçağ Batı’nın tahrif edilmiş sezgilerine sıkışmış Yaratıcı inancının serbest kaldığı ve yeniden ilahi bir formfa ele alındığı bir matematik felsefenin yanında her şeyi Yaratıcı’ nın sıfatlarına işaret edecek şekilde araştırıp deney-gözlem aracılığıyla sınıflayan karma bir anlayış, matematik ve fizik felsefenin uyumu ortaya çıkacaktı. Ne yazık ki başaramadık.

Çünkü düşünmeyi ve onun gıdası olan kitapları başka şeylere değiştik. Yaratıcımızı ve yarattıklarını tanıma yolculuğu yerine kısa dünyalık meselelere yoğunlaştık. Dolayısıyla bilim yerine başka zararlı şeylerde yol aldık. Sonuç olarak da bambaşka bir versiyonla mesele Batı’da zuhur etti. Güçlendiler ve dünyaya hakim oldular. Düşünmemenin cezası bizim için madden ve manen esaret oldu. Hala da ısrarla düşünmemekte ısrar ediyoruz, bu nedenle coğrafyamızda hiç bir şey değişmiyor… Savaş, cehalet, bölünmüşlük, düşmanlık, fakirlik…

Bu kötü döngüyü değiştirmenin tek yolu yeniden Beytülhikmeler inşa etmekte. Bilim üreten ve dolayısıyla refah üreten, kültürü tazeleyen ve geliştiren, ahlakı dirilten yeni Beytülhikmeler…

Beytülhikme o günün ihtiyacına binaen bilimleri toplayan ve talep edenlerle paylaşan bir kurumdu. Bugün öyle bir noktaya geldik ki o günlerde yüzlerce kilometrelik yolculuklarla ulaşılan bilgilere artık yattığımız yerden birkaç dokunuşla ulaşabiliyoruz. Hal böyle olunca artık yeni Beytülhikmelerin vazifeside tüm dünyada değişmiş durumda. Artık bu kurumlar için mesele bilgiye ulaştırmak değil talebelerini işledikleri bu bilgilerle ne yapılması ve nasıl yapılması gerektiği hususunda mihmandarlık etmek, danışmanlık yapmak. Yeni eğitim anlayışının temelinde artık bu var. Üstelik artık bu kurumlar fiziki olarak da var olmak zorunda değiller. Bugün “udemy” aynınanda dünyanın en büyük online ilkokulu, lisesi ve üniversitesi haline gelmiş durumda. Google dünyanın en büyük kütüphanesi ve son zamanlarda tümevarımcılığın zirve ürünü olarak hayatımıza giren ChatGPT adeta şişeden çıkan ve tüm medeniyetimizin bilgi birikimini zihninde saklayan bir şişe cini gibi karşımızda. Yani her şey online, her şey sanal…

İnşa edilen bu sanal dünya karşı tavrımızı belirlemeli ve harekete geçmeliyiz. Ya Matbaa’da, Sanayi Devrimi’nde Finansal Devrim’de, Teknoloji Devrimi’nde olduğu gibi canbaza bakçıların saçma sapan kavgalarında uyuşup treni kaçıracağız ya da en azından bu defa şansımızı deneyeceğiz.

Bu defaki denemenin en önemli ham maddesi düşünmek olduğundan şansımız var gibi geliyor. Ama bugünden tezi yok bir eğitim reformu yapabilir ve çoluk çocuk dahil şu yazılım ve yapayzeka işlerine kanalize olabilirsek o şansımız var. Aksi halde bu çağdışı kalmış eğitimle geleceğe bir adım dahi atmamız mümkün değil.

Bu dönüşüm için de yine bir önceki yazımda belirttiğim üzere yeni nesil Beytülhikmelere ihtiyacımız var. Dinine, diline, mezhebine bakmadan en iyileri en büyük mükafatlarla ülkemize davet etmeli, en iyileri yetiştirmeleri için onları en önemliler haline getirmeliyiz….

16.07.2023

Milat Gazetesi

Haftalardır Batı’nın iktisadi anlayışı üzerinden bizim medeniyetimizin sahipsizliğini yazıyorum bu köşede. Hemen hemen her yazımı da bizim kendi mirasımıza dönüp kendi dinamiklerimize uygun bir iktisadi anlayış inşaa etmemiz gerektiğini ifade ederek tamamlıyorum.
Özellikle 8 ila 13. yüzyıl arasındaki Altın Çağ’ımızın incelenmesinin, Batı’ nın Antik Yunan’a dönüp küllerinden doğuşuna benzer bir harekete dönüşebileceğini ve her şeyi yeniden temellendirmek adına çıkalacak bir yolculuğun başlangıcı olabileceğini ifade ediyorum.
Altın Çağ olarak nitelendirilen ve daha önce eşi benzeri görülmemiş bir çeviri hareketi ile başlayan bu dönemin en önemli unsuru hiç şüphesiz Beytül Hikme olarak isimlendirilen ve günümüz dünyasının en iyi üniversitelerinden birine denk gelecek faaliyetlerde bulunan bir bilim merkeziydi. O günkü yapısı itibariyle bir kütüphane olan fakat en durgun, en unutulmuş ve en gözden düşmüş olduğu döneminde bile Farabi gibi Aristo’dan sonra, “muallim-i sani” yani “ikinci öğretmen” ünvanını ile dünya tarihine adını yazacak büyüklükte alimler yetiştiren bir kurumdu.
Abbasilerin ikinci halifesi Mansur tarafından fikri temelleri atılıp ilk pilot çalışmaları başlatılan, Halife Memun tarafından remen kurulan ve Harun Reşid döneminde en güçlü dönemini yaşayan bu kuruluştan evvel Emeviler döneminde de tanışılan yeni milletlerin ilmi faaliyetlerinden faydalanılmak üzere daha Halid bin Yezid zamanında çeviri faaliyetleri çoktan başlamış, astronomi ve kimya alanlarında Grekçe ve Koptça eserler İskendireyeli rahiplere çevirtilip üzerlerinde çalışılmıştı.
Tüm bunlarla beraber Beytülhikme bambaşka bir anlayışı temsil eden ve fetihlerle içine girilen medeniyetleri anlamak, onların birikimlerinden faydalanmak, üzerlerine daha fazlasını koymak için müthiş bir finansal kaynak gücünün yardımı ile bilimleri organize eden efsanevi bir kurumdu.
Helenistik, İran, Hint ve diğer kültürlerle temaslar sonrası elde edilen kitapların çevirisi ile adeta dünyanın geleceğini değiştiren, asırlar sonra Batı’nın Rönesans hareketini başlatmasına kaynak sağlayan yeryüzünün ışık kaynağıydı.
Aristo, Batlamyus, Öklid ve daha nicelerinin eserlerinin çevrilmesinin ardından Grekçe, Süryânîce, Sanskritçe ve Farsça yazılmış binlerce eser Arapça’ ya çevrilip eşi ben zeri görülmemiş bir bilim merkezi oluşturulmuştu.
Öyle bir dönem geldiki savaşlardan sonra kılıç hakkı olarak düşman devletlerden kitaplar alınmış, bunların çevirisi için alimlere binlerce altın verilmişti.
İlim alanındaki bu yatırımlar kısa zamanda ürünlerini vermiş, müslümanlar arasından büyük bilginler, filozoflar, kâşif ve mûcitler yetişmişti. Öyleki dünyanın enlem ve boylamını küçücük sapmalarla bulabilen, kimyayı, cebiri, tıbbı bıraktıkları eserlerle dünyaya öğretecek bilim adamları yetişmişti.
Tüm bu bilgi havuzu, ne yazıkki siyasi ve ekonomik alanda yapılan hatalar neticesi ile tam anlamıyla İslam dünyasına hizmet edemeden Abbasilerin yıkılışı ve Moğol istilası sonrası kütüphanelerin yokoluşu nedeniyle parçalandı ve ancak asırlar sonra sadece küçücük bir parçası ile Batı’nın Rönesans hareketine temel sağlayan bir güç olarak ortaya çıkabildi.
Evet, kendi mirasımıza döneceksek eğer önce geçmişteki bu örneklerden ders aşmalı ve Dini, mezhebi, dili, ırkı gözetilmeksizin dünyanın dört bir yanından sadece bilim için bu merkeze yönelen insanlar ve onları en büyük hediyeler ile taltif eden liderleri örnek almalıyız. Beytülhikme bizim aslımıza dönüşümüzdeki ilk muazzam örnek.
Bugün dünyanın en iyi üniversiteleri olara andığımız okullar tam olarak bu kurumun birer iz düşümü. Kimsenin dini, mezhebi, dili, ırkı göz önünde bulundurulmadan en yüksek ücretlerle in iyi hocaların en iyi öğrencileri yetiştirmesi ana hedef olarak merkezde duruyor.
Beytülhikme’nin en kötü döneminde Farabi gibi bir alimi çıkarması ve üstelik en önemli hocalarının da Hristiyan olmaları aslında bu kurumun nasıl akılalmaz bir seviyeye çıktığının net bir göstergesi ve bazı şeyleri anlamamız için bu güne bakan önemli bir mesaj olarak adeta gözmüze sokuluyor.
Ardımızda kendi mirasımız Beytülhikme ve günümüzde de onun iz düşümü olan dünyaca ünlü büyük üniversiteler varken örnek almak, hedef belirlemek ve bir an önce harekete geçmek lazım diye düşünüyorum.

12.07.2023

Milat Gazetesi

Optimar’ın 2019’da yaptığı ankete göre Türkiye nüfusunun %89,5’u kendini Müslüman olarak tanımlıyor.

Tabi ki tam olarak bu oranı, tek tek tüm vatandaşlara bile sorsak gerçek manasında ortaya çıkarmak mümkün değil. 

Yani “kalplerdekini yalnızca Rabbimiz bilir” demekle ve kendini Müslüman olarak ifade eden herkesi dinimizin de gereği olarak öyle kabul etmekle mükellefiz.

Müthiş bir oran bu karşımızdaki. Aynı dine inanan ve dünya ile ahiret hayatı için bu dinin kural, emir, yasak ve isteklerine tabi olmaya inandığını ifade edenler tarafından oluşturulan hemen hemen 75 milyonluk bir insan topluluğu. Her ne kadar siyasi, ameli veya itikadi meselelerden ötürü çeşitli iç bölünmüşlükler olsa da aynı Allah, Peygamber ve Kitap’a inanan muazzam bir birlik.

Fakat bu toplulukla alakalı karşımıza çıkan bir başka önemli oran var ki bu yazının da asıl merkezinde o var. Topluluğumuzun sadece %5’i şimdiye kadar en az bir defa olmak üzere Kitabımızın mealini okumakla ilgilenmiş. Yani Yaratıcısından gelen mesajı parça parça, herhangi bir bütünlük içermeyen şekilde, çeşitli ağızlardan duymayı; birebir metin olarak önce baştan sona okumaya, sonra da hangi sebeplerle bu mesajların geldiğini kavramak adına tefsirlere yönelerek iyice anlamaya tercih etmiş.

Dünya ve ahiretimiz yani sonsuzluğumuz adına doğrudan Yaratıcı’dan geldiğine inandığımız bir mesaja nasıl oluyor da böyle bir muamelede bulunuyoruz, anlamak mümkün değil.

“Yaratıcısı, ahireti, varlığı, sosyal görevleri hakkında düşünmesi gereken on 75 milyon insanın mesajı okumadan bunları nasıl be ne denli doğru yapabilir” diye düşünüp kendime sorduğumda cevap bulamıyorum.

Bunları düşünmeyen bir toplumun bilimden, siyasete, ekonomiden, edebiyata, sanattan sanayiye başarılı olması aynı şekilde mümkün olmadığı gibi, başaramayanların bunu başarabilip kendine doğru ya da yanlış fark etmez bir yol çizip, bu yolun gösterdiği istikamette samimiyetle yürüyenlerin, yolları doğruysa gölgesinde, yoları doğru değilse baskısı ve zulmü altında kalmaları da dünya tarihinin bize defalarca gösterdiği çok net bir sonuç olarak karşımızda duruyor.

Bizim medeniyetimiz Batı’nın en karanlık dönemde olduğu bir zaman aralığında bunu başarıp, istikametinde yürüdüğü doğru yolda gölgesine diğer medeniyetleri almış, dünyayı değiştirmeye muvaffak olmuş fakat daha sonra Kitabımızın oku ve düşün emirlerini terk etmesi üzerine gücünü yitirmiş, en nihayetinde Batı’nın gerisine ve zulmüne düşmüş bir medeniyet.

Batı’nın Kitabına kendi dilinde yönelmesi, bunun için onları kitaplarından uzak tutan dinamiklerle savaş vermesi sonrası ortaya çıkan “Kitaplarının resmen menfaatler uğruna tahrif edildiği gibi kendilerine anlatılanlarla tahrife rağmen Kitabın içinde yazanlar arasındaki farklılığı” gerçeği, onları Kitaplarını terk etmeye ve dinlerini düzenleyici bir üst kimlikten tülden ince bir kültürel değer olarak kabul etmeye sürükledi. En nihayetinde de bir önceki yazımda ifade ettiğim üzere “Tanrı Öldü” noktasına, yani asırlarca siyasi ve iktisadi menfaatler uğruna tahrif ettikleri dinlerinin var olduğunu iddia ettikleri tüm hayali sütunlarının yıkılışına ulaşıp her şeyi inkar yoluna saptılar.

Tahrif edilmiş dinlerini yine bir nebze olsun halkların kontrolünde ya da birlikte tutulmalarında bir harç olarak kullanmak için yadigari bir kültürel bir ananeye çevirip yollarının kenarına çektiler. Yeni dinleri “Akıl” olunca hızla vicdanlarının yerini de nefisleri, ihtirasları aldı. Yeni tuttukları yola öyle ihlasla sarıldılar ki Sünnetullah gereği ahiretleri berbat olsa da bu dünyada güçlü olmayı başardılar ve önlerindeki tüm medeniyetleri baskı ve zulümle kontrol altına aldılar. 

Bu yolculukta en önemli iki aktör tabi ki de bilim ve ekonomi oldu. Birbirini besleyen bu iki güç insanın iç dünyasını sömürmekle iş gören bir canavara dönüştü ve tüm dünyayı emrine soktu.

Biz Müslümanlar da bu canavarlar medeniyetine tahrif edilmemiş Kitabımızın ışığında düşünerek, anlayarak, kavrayarak bir yol haritası oluşturup, yeniden bilimde, sanayide, ticarette, sanatta, siyasette vb. her alanda önde gelen adil ve insani medeniyet oluşturmak varken onlara özendik. Katilimize aşık olduk.

Gördüğünüz üzere iki asırdır bu kafan çıkamadığımız, başka alternatif yok sandığımız için de başarısızlığımız devam ediyor.

Bu kafadan çıkmanın ve alternatif üretmenin tek yolu düşünmekte… Hani şu okumadığımız ama içinde yazan her şeye iman ettiğimizi iddia ettiğimiz Yüce Kitabımızın 700’den fazla ayette bizi sevk ettiği düşünmek fiilinde…

Bilimi, ekonomiyi, ticareti, sanatı… hepsini yeniden Kitabımızın ışığında düşünmemiz lazım. Aksi takdirde bu cendereden çıkış yok. Hele ki onların bu sistemi ayakta tutan en büyük iki faktöründen biri olan ekonomi alanında “yeniden düşünmeden” asla başarmamız mümkün değil!

Arkamızda bıraktığımız müthiş bir tarih var. Bunu daha önce başarmıştık. Tekrar başarmamız zor olsa da mümkün. Batı nasıl Antik Yunan’a dönüp her şeyi en baştan ele alıp bu noktaya ulaşmayı başardıysa biz de altın çağımıza dönüp, ders alıp, kullandıkları yol haritasını günümüz dünyasına uyarlayabilir ve gerçekten bu mesele hakkında ıstırap çekecek kadar samimiyetle düşünür ve aksiyona geçersek başarabiliriz…